Een elektrotechnische opleiding en praktijkgerichte trainingen zoals een PLC-training of NEN 3140 vullen elkaar aan, maar dekken fundamenteel verschillende leerdoelen. Een opleiding biedt brede theoretische kennis op het gebied van elektrotechniek, terwijl praktijktrainingen gericht zijn op specifieke vaardigheden die direct toepasbaar zijn in een werkomgeving. Voor engineers in de industrie is het combineren van beide de norm.
In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het verschil tussen een elektrotechnische opleiding en praktijkgerichte trainingen, zodat je precies weet wat je wanneer nodig hebt.
Welke kennis levert een elektrotechnische opleiding op die een PLC-training niet dekt?
Een elektrotechnische opleiding legt de theoretische fundering die een PLC-training niet biedt: begrip van elektrische grootheden, vermogensleer, regeltheorie, veiligheidsnormen en het berekenen van installaties. Deze basiskennis is nodig om elektrotechnische systemen te begrijpen, te dimensioneren en te beoordelen, ook als je later nooit zelf een PLC programmeert.
Concreet leert een elektrotechnische opleiding op mbo-4- of hbo-niveau je onder andere:
- Kabelberekeningen uitvoeren op basis van belasting, lengte en omgevingscondities
- Warmteberekeningen maken voor schakelkasten en installaties
- Elektrische schema’s lezen en opstellen met tools zoals EPLAN of See Electrical
- Normen en richtlijnen begrijpen die gelden voor elektrotechnische installaties
- Inzicht krijgen in meet- en regeltechniek als basis voor besturingssystemen
Dit fundament is niet vervangbaar door een kortdurende praktijktraining. Een PLC-training gaat ervan uit dat je al weet hoe een elektrisch systeem werkt. Zonder die achtergrond mis je de context om programmalogica te koppelen aan het fysieke gedrag van een installatie.
Wat leert een PLC-training dat je in een reguliere opleiding niet krijgt?
Een PLC-training leert je fabrikantspecifieke programmeeromgevingen en de concrete toepassing van besturingslogica in industriële systemen. Reguliere opleidingen behandelen PLC-programmering vaak alleen op conceptniveau, terwijl een training je direct laat werken met de software en hardware van een specifieke fabrikant zoals Siemens, Beckhoff of Allen-Bradley.
In de industrie werken engineers met uiteenlopende PLC-platformen. Elke fabrikant heeft zijn eigen ontwikkelomgeving, zijn eigen instructieset en zijn eigen manier van communiceren met andere systemen. Een training bij Siemens TIA Portal leert je andere dingen dan een training bij Beckhoff TwinCAT of Schneider Electric. Die fabrikantkennis krijg je niet in een opleiding.
Daarnaast dekt een goede PLC-training ook:
- Gestructureerde programmeermethoden zoals het V-model of Agile/Scrum
- Testprocedures en het gebruik van testtools voor besturingssoftware
- Virtual commissioning, waarbij een installatie gesimuleerd wordt voor inbedrijfstelling
- Koppeling van PLC-systemen met MES-interfaces en hogere systemen
Voor engineers die zich willen specialiseren in software engineering binnen de industriële automatisering, is een PLC-training daarmee een onmisbare aanvulling op een elektrotechnische opleiding.
Wat houdt NEN 3140 precies in en voor wie is het verplicht?
NEN 3140 is de Nederlandse norm voor veilig werken aan en met elektrische installaties. De norm beschrijft wie welke werkzaamheden mag uitvoeren, welke veiligheidsmaatregelen verplicht zijn en hoe een bedrijf de verantwoordelijkheid voor elektroveiligheid organiseert. Voor iedereen die beroepsmatig werkt aan of in de nabijheid van elektrotechnische installaties is kennis van NEN 3140 in de praktijk onmisbaar.
Formeel is NEN 3140 geen wet, maar werkgevers zijn op basis van de Arbeidsomstandighedenwet verplicht om te zorgen voor veilig werken. In de praktijk geldt NEN 3140 daarmee als de standaard waaraan getoetst wordt bij inspecties en incidenten. Veel opdrachtgevers stellen NEN 3140-certificering dan ook als harde eis voor engineers die op locatie werken.
De norm maakt onderscheid tussen verschillende rollen:
- Voldoende onderricht persoon (VOP): mag eenvoudige handelingen uitvoeren na instructie
- Vakbekwaam persoon (VP): heeft de kennis en ervaring om zelfstandig te werken aan elektrische installaties
- Verantwoordelijk persoon voor de bedrijfsvoering (VP-B): is verantwoordelijk voor de organisatie van veilig werken
Een elektrotechnische opleiding geeft je de theoretische basis, maar een NEN 3140-training is een aparte certificering die periodiek vernieuwd moet worden. De twee zijn complementair en vervangen elkaar niet.
Wanneer is een extra praktijktraining zinvol naast een afgeronde opleiding?
Een praktijktraining is zinvol zodra je met een specifieke tool, norm of technologie gaat werken die in je opleiding niet of nauwelijks aan bod is gekomen. Voor de meeste engineers in de industriële automatisering is dat al vroeg in hun loopbaan het geval, omdat opleidingen generalistisch zijn en de industrie specifieke kennis vraagt.
Concrete situaties waarin een extra training direct waarde toevoegt:
- Je stapt over naar een andere PLC-fabrikant en moet een nieuwe programmeeromgeving leren
- Je gaat werken aan installaties waarbij NEN 3140-certificering vereist is
- Je wilt je verdiepen in een specifieke engineeringtool zoals EPLAN voor hardware engineering
- Je werkt voor het eerst met virtual commissioning of een nieuwe testmethode
- Je opleiding dateert van meer dan vijf jaar geleden en de technologie is sindsdien sterk veranderd
Ervaren engineers volgen trainingen ook om bij te blijven in een vakgebied dat snel evolueert. Dat is geen teken van een gat in de kennis, maar van vakmanschap.
Hoe combineren engineers in de praktijk opleidingskennis met praktijktrainingen?
In de praktijk gebruiken engineers hun opleidingskennis als analytisch kader en praktijktrainingen als gereedschapskist. De opleiding leert je hoe systemen werken en waarom bepaalde keuzes gemaakt worden. Trainingen leren je hoe je die keuzes concreet uitvoert in een specifieke tool of omgeving.
Een hardware engineer met een hbo-elektrotechniekachtergrond gebruikt zijn basiskennis om een installatie te dimensioneren en te beoordelen, maar leert via een EPLAN-training hoe hij die kennis vertaalt naar professionele schema’s die voldoen aan klantstandaarden. Een software engineer begrijpt vanuit zijn opleiding de structuur van een besturingssysteem, maar heeft een Siemens TIA Portal- of Beckhoff TwinCAT-training nodig om effectief te kunnen programmeren.
De combinatie werkt het best wanneer engineers actief blijven leren. Dat betekent niet alleen formele trainingen volgen, maar ook kennis opdoen via projecten, collega’s en eigen experimenten. Engineers die ook in hun vrije tijd bezig zijn met techniek, bijvoorbeeld met het bouwen van eigen automatiseringsprojecten, integreren nieuwe kennis sneller en dieper dan engineers die leren beperken tot cursussen.
Hoe EXPRO Engineering je helpt groeien als engineer
Bij EXPRO Engineering werken als elektrotechnisch engineer werken we uitsluitend met engineers die een echte passie voor techniek hebben. We begrijpen dat de combinatie van een sterke opleidingsachtergrond en gerichte praktijkervaring bepalend is voor wie je bent als professional. Daarom kijken we bij het matchen van engineers aan projecten niet alleen naar diploma’s, maar naar het totaalplaatje: wat je geleerd hebt, wat je al gedaan hebt en waar je naartoe wilt.
Wat we bieden aan engineers die bij ons aan de slag gaan:
- Projecten in hardware engineering waarbij je werkt met tools zoals EPLAN en See Electrical
- Software engineering-opdrachten bij uiteenlopende PLC-fabrikanten: Siemens, Beckhoff, Allen-Bradley, Mitsubishi, Schneider, Bachmann en B&R
- Complexe, uitdagende projecten in de industriële automatisering, van PLC-besturingen tot MES-koppelingen
- Een omgeving waarin iedereen, tot op directieniveau, een technische achtergrond heeft
- Ruimte om je vakkennis verder te ontwikkelen via praktijkprojecten
Ben je een ervaren elektrotechnisch of software engineer en wil je werken aan uitdagende projecten in de industrie? Neem contact op met EXPRO Engineering en ontdek welke projecten bij jouw achtergrond en ambities passen.