Een NEN 3140-certificaat online behalen is gedeeltelijk mogelijk, maar niet volledig. Het theoretische deel van de opleiding kun je via e-learning of online cursussen volgen, terwijl het praktijkexamen en de praktijkbeoordeling in de meeste gevallen fysiek plaatsvinden. Voor elektrotechnische engineers is het goed om te weten welke onderdelen op afstand kunnen en welke niet. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over de NEN 3140-opleiding en het bijbehorende certificaat.
Wat zijn de officiële eisen voor een NEN 3140-certificaat?
Om een NEN 3140-certificaat te behalen, moet je aantonen dat je vakbekwaam bent op het gebied van elektrotechnische veiligheid. De norm NEN 3140 stelt eisen aan personen die werkzaamheden uitvoeren aan of nabij elektrische installaties. Er zijn twee hoofdrollen: de Vakbekwaam Persoon (VP) en de Voldoende Onderricht Persoon (VOP). Voor de VP-rol gelden de zwaarste eisen op het gebied van kennis en praktijkervaring.
De officiële eisen voor een NEN 3140-certificaat omvatten doorgaans de volgende onderdelen:
- Theoretische kennis van elektrische veiligheid, risico’s en werkmethoden
- Kennis van de norm zelf, inclusief verantwoordelijkheden en bevoegdheden per rol
- Praktijkervaring in elektrotechnische werkzaamheden
- Succesvol afleggen van een erkend examen bij een gecertificeerde exameninstelling
De norm is niet wettelijk verplicht in de zin van een wet, maar wordt in de industrie breed erkend als de standaard voor veilig werken aan elektrische installaties. Veel opdrachtgevers en werkgevers eisen een geldig NEN 3140-certificaat voordat engineers aan de slag mogen met laagspanningsinstallaties of besturingspanelen.
Welk deel van de NEN 3140-opleiding kan online gevolgd worden?
Het theoretische deel van de NEN 3140-opleiding kan volledig online worden gevolgd. Diverse erkende opleidingsinstituten bieden e-learningmodules aan waarmee je de theorie rondom elektrische veiligheid, werkmethoden en de inhoud van de norm op eigen tempo kunt doorlopen. Dit maakt online leren een praktische optie voor engineers met een drukke werkweek.
Wat je online kunt afronden:
- Zelfstudie via e-learningplatforms met video’s, toetsen en studiemateriaal
- Voorbereidingscursussen op het examen via webinars of digitale modules
- Kennistoetsen ter voorbereiding op het officiële examen
Wat je niet online kunt vervangen, is de praktijkcomponent. NEN 3140 gaat over veilig werken in de praktijk, en dat vereist dat je aantoont hoe je omgaat met echte installaties, meetapparatuur en veiligheidsprocedures. Dit onderdeel wordt beoordeeld in een fysieke setting, bij de exameninstelling of op de werkvloer.
Kan het NEN 3140-examen ook online worden afgelegd?
Het NEN 3140-examen wordt in de meeste gevallen niet volledig online afgelegd. Hoewel sommige aanbieders digitale theorie-examens aanbieden die op afstand worden afgenomen met proctoring, vereist het volledige certificeringstraject bij erkende instellingen doorgaans een fysieke aanwezigheid voor in ieder geval een deel van de beoordeling.
De situatie verschilt per aanbieder. Enkele aandachtspunten:
- Theorie-examen: Sommige instellingen bieden dit digitaal aan met toezicht via webcam (online proctoring). Dit is niet universeel en verschilt per aanbieder.
- Praktijkbeoordeling: Dit vindt vrijwel altijd fysiek plaats. Een examinator beoordeelt of je veilig kunt handelen bij elektrotechnische werkzaamheden.
- Gecertificeerde exameninstellingen: Kijk altijd of de aanbieder erkend is. Een certificaat van een niet-erkende instelling wordt in de industrie niet geaccepteerd.
Wil je zeker zijn dat jouw certificaat geldig is bij opdrachtgevers in de industrie, controleer dan of de exameninstelling werkt conform de eisen van de norm en of het certificaat breed erkend wordt. In de praktijk verwachten veel industriële klanten een certificaat van een gerenommeerde instelling.
Hoe lang is een NEN 3140-certificaat geldig en hoe verleng je het?
Een NEN 3140-certificaat is doorgaans drie jaar geldig. Na deze periode moet je het certificaat verlengen om te blijven voldoen aan de eisen van de norm. Verlenging is nodig omdat elektrische veiligheid een vakgebied is dat zich blijft ontwikkelen en omdat de norm zelf periodiek wordt herzien.
Voor verlenging zijn er twee gangbare routes:
- Herexamen afleggen bij een erkende exameninstelling, waarbij je opnieuw aantoont dat je kennis en vaardigheden actueel zijn
- Bijscholing gevolgd door een toets, aangeboden door opleidingsinstituten die erkende vervolgcursussen verzorgen
Het is verstandig om de vervaldatum van je certificaat goed bij te houden. Werk je als engineer op projectbasis voor industriële klanten, dan kan een verlopen certificaat betekenen dat je niet aan de slag kunt op een locatie voordat je de verlenging hebt afgerond. Plan de verlenging daarom ruim voor de vervaldatum in, zodat je geen werkonderbreking ervaart.
Welke NEN 3140-opleiding past bij een elektrotechnisch engineer?
Voor een elektrotechnisch engineer die werkt aan besturingsinstallaties, schakelkasten of laagspanningsinstallaties is de opleiding tot Vakbekwaam Persoon (VP) de meest passende keuze. Deze rol geeft je de bevoegdheid om zelfstandig elektrotechnische werkzaamheden uit te voeren en verantwoordelijkheid te dragen voor de veiligheid van jezelf en collega’s.
Bij het kiezen van een opleiding zijn de volgende factoren relevant:
- Je huidige kennisniveau: Heb je al een mbo- of hbo-achtergrond in elektrotechniek, dan sluit de VP-opleiding goed aan. De instapdrempel is lager als je al praktijkervaring hebt met elektrotechnische installaties.
- Je werkzaamheden in de praktijk: Engineers die tekeningen maken en specificaties opstellen in tools als EPLAN of See Electrical hebben andere dagelijkse taken dan engineers die fysiek aan installaties werken. Toch is NEN 3140 voor beide groepen relevant zodra er sprake is van werkzaamheden aan of nabij elektrische installaties.
- De eisen van je opdrachtgever: In de industriële automatisering verwachten veel klanten dat engineers beschikken over een geldig NEN 3140-certificaat, ongeacht of de werkzaamheden primair gericht zijn op engineering of op inbedrijfstelling.
Kies bij voorkeur een opleiding die praktijkgerichte scenario’s combineert met de theorie van de norm. Zo ben je niet alleen gecertificeerd op papier, maar ook echt voorbereid op situaties die je tegenkomt tijdens inbedrijfstelling of on-site verbeterprojecten.
Hoe EXPRO Engineering jou ondersteunt als gecertificeerd elektrotechnisch engineer
Bij ons werken engineers die het vak serieus nemen. Wij zoeken elektrotechnisch engineers die beschikken over de juiste certificeringen en die klaar zijn om complexe projecten op te pakken, van het ontwerpen van besturingsschema’s tot de inbedrijfstelling van elektrotechnische installaties bij industriële klanten in heel Nederland.
Als engineer bij EXPRO Engineering als gecertificeerd elektrotechnisch engineer kun je rekenen op:
- Uitdagende projecten bij diverse industriële opdrachtgevers, van de voedingsmiddelenindustrie tot systeemintegrators
- Werken met gangbare engineeringtools zoals EPLAN, Elcad en See Electrical
- Projecten op het gebied van laagspanningsinstallaties en besturingspanelen waarbij NEN 3140-kennis direct van pas komt
- Een omgeving waar iedereen, tot op directieniveau, een technische achtergrond heeft en begrijpt waar jij mee bezig bent
- Ruimte voor vakinhoudelijke groei en het werken aan projecten die er technisch echt toe doen
Ben jij een ervaren elektrotechnisch engineer met een geldig NEN 3140-certificaat en wil je werken aan uitdagende projecten in de industriële automatisering? Neem contact met ons op en ontdek welke mogelijkheden er voor jou zijn.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een Vakbekwaam Persoon (VP) en een Voldoende Onderricht Persoon (VOP) binnen NEN 3140?
Een Vakbekwaam Persoon (VP) heeft een volledige elektrotechnische opleiding en mag zelfstandig werkzaamheden uitvoeren aan elektrische installaties, inclusief het nemen van veiligheidsverantwoordelijkheid voor een werkploeg. Een Voldoende Onderricht Persoon (VOP) heeft beperktere bevoegdheden en mag alleen specifieke, vooraf omschreven werkzaamheden uitvoeren onder toezicht of instructie van een VP. Voor elektrotechnisch engineers die zelfstandig aan besturingspanelen of laagspanningsinstallaties werken, is de VP-rol vrijwel altijd de juiste keuze.
Hoe lang duurt de NEN 3140-opleiding gemiddeld?
De doorlooptijd verschilt per aanbieder en per route, maar reken gemiddeld op één tot drie dagen voor de volledige opleiding inclusief examen. Als je kiest voor e-learning voor het theoretische deel, kun je dat in je eigen tempo voorbereiden, waarna je het praktijkexamen op een vaste datum aflegt. Engineers met een sterke elektrotechnische achtergrond en relevante werkervaring doorlopen het traject doorgaans sneller dan kandidaten zonder voorkennis.
Wat zijn veelgemaakte fouten bij het kiezen van een NEN 3140-opleiding of exameninstelling?
Een veelgemaakte fout is het kiezen van een aanbieder puur op basis van prijs of gemak, zonder te controleren of het certificaat breed erkend wordt in de industrie. Niet elke aanbieder die een ‘NEN 3140-certificaat’ uitreikt, werkt conform de vereiste kwaliteitsstandaarden, waardoor het certificaat door industriële opdrachtgevers geweigerd kan worden. Controleer altijd vooraf of de exameninstelling erkend is en vraag eventueel bij je opdrachtgever na welke instellingen zij accepteren.
Kan ik al beginnen met werken aan elektrische installaties terwijl ik nog bezig ben met mijn NEN 3140-certificering?
In principe niet zelfstandig, tenzij je direct onder toezicht staat van een gecertificeerde Vakbekwaam Persoon die verantwoordelijkheid draagt voor de veiligheid. Veel industriële opdrachtgevers eisen een geldig certificaat vóórdat je toegang krijgt tot de werkvloer. Het is daarom verstandig om de certificering af te ronden vóór de start van een nieuw project, zodat je geen vertraging oploopt bij de toegang tot de locatie.
Geldt mijn NEN 3140-certificaat ook voor werkzaamheden in het buitenland?
Het NEN 3140-certificaat is een Nederlandse norm en wordt als zodanig primair erkend in Nederland. In het buitenland gelden andere nationale normen en certificeringseisen, zoals de VDE-normen in Duitsland of BS 7671 in het Verenigd Koninkrijk. Als je als engineer internationaal werkt, is het verstandig om vooraf te informeren welke certificeringen vereist zijn in het betreffende land of bij de specifieke opdrachtgever.
Wat moet ik doen als mijn NEN 3140-certificaat al verlopen is?
Als je certificaat verlopen is, kun je niet simpelweg een verlengingstoets doen; afhankelijk van hoe lang het certificaat verlopen is, kan het nodig zijn om het volledige traject opnieuw te doorlopen. Neem contact op met een erkende exameninstelling om te bepalen welke route voor jou van toepassing is. Voorkom deze situatie door de vervaldatum actief bij te houden en de verlenging minimaal twee tot drie maanden voor het verlopen in te plannen.
Is NEN 3140 ook relevant als ik als engineer alleen tekeningen maak en geen fysieke werkzaamheden uitvoer?
Als je uitsluitend engineeringwerkzaamheden uitvoert op kantoor, zoals het tekenen van schema’s in EPLAN of See Electrical, is NEN 3140 formeel minder direct van toepassing. Zodra je echter ook betrokken bent bij inbedrijfstelling, on-site verificatie of werkzaamheden nabij actieve elektrische installaties, is een geldig NEN 3140-certificaat in de industriële praktijk vrijwel altijd vereist. Bovendien verwachten veel opdrachtgevers het certificaat standaard van alle engineers die op hun locatie komen, ongeacht de specifieke taakomschrijving.
Gerelateerde artikelen
- Hoe werkt de samenwerking tussen een electrical engineer en een procesautomatiseerder?
- Hoe draagt een electrical engineer bij aan energiebesparingen in de industrie?
- Hoe ziet een typische werkdag eruit als automatiseringstechnicus?
- Wat zijn de vereisten voor ICT engineering functies?
- Hoe blijf je up-to-date met ICT innovaties?