Het personeelstekort in de installatiebranche is groot en groeit nog steeds. Er zijn tienduizenden vacatures voor technici in Nederland die niet worden ingevuld, terwijl de vraag naar elektrotechnische installaties, industriële automatisering en besturingssystemen alleen maar toeneemt. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over dit tekort: hoe groot het is, wat de oorzaken zijn, welke specialisaties het hardst nodig zijn en wat dit betekent voor bedrijven en professionals.
Hoe groot is het personeelstekort in de installatiebranche?
Het personeelstekort in de installatiebranche is structureel en omvangrijk. De technische sector als geheel kampt in Nederland al jaren met een tekort van tienduizenden gekwalificeerde medewerkers, en de installatiebranche is daarbinnen een van de zwaarst getroffen segmenten. De vraag naar technici groeit sneller dan het aanbod vanuit het onderwijs en de arbeidsmarkt kan bijhouden.
In 2026 is de situatie niet verbeterd. Integendeel: door de energietransitie, de groeiende vraag naar industriële automatisering en de digitalisering van installaties neemt de behoefte aan gekwalificeerde engineers alleen maar toe. Bedrijven die werken als engineer aantrekkelijk willen maken, investeren steeds meer in secundaire arbeidsvoorwaarden, flexibele werktijden en loopbaanontwikkeling. Toch blijven veel vacatures maandenlang openstaan.
Wat zijn de oorzaken van het tekort aan technici?
Het tekort aan technici in de installatiebranche heeft meerdere oorzaken die elkaar versterken. De belangrijkste zijn vergrijzing van het huidige personeelsbestand, een afnemende instroom vanuit technische opleidingen en een toenemende complexiteit van installaties waarvoor hogere kwalificaties vereist zijn.
Vergrijzing en uitstroom
Een groot deel van de ervaren technici in de installatiebranche nadert de pensioengerechtigde leeftijd. Deze uitstroom is structureel en gaat sneller dan nieuwe professionals instromen. De kennis die deze generatie meeneemt, is moeilijk te vervangen, zeker in gespecialiseerde gebieden zoals besturingstechniek en laagspanningsinstallaties.
Teruglopende instroom vanuit technisch onderwijs
Technische opleidingen op mbo- en hbo-niveau trekken minder studenten dan vroeger. Jongeren kiezen vaker voor commerciële of digitale richtingen, terwijl de techniek juist steeds digitaler en daarmee aantrekkelijker wordt. Dit mismatch-effect zorgt ervoor dat de instroom van jonge technici structureel achterblijft bij de vraag vanuit de markt.
Toenemende complexiteit van installaties
Moderne installaties combineren elektrotechniek met softwarematige besturing, netwerktechnologie en veiligheidsnormen zoals de Machinerichtlijn. Een engineer van vandaag moet niet alleen tekeningen kunnen maken in tools zoals EPLAN of ACAD, maar ook begrijpen hoe PLC-besturingen werken en hoe systemen veilig worden gecertificeerd. Dit verhoogt de lat voor nieuwe instroom aanzienlijk.
Welke specialisaties zijn het meest gevraagd in de installatiebranche?
In de installatiebranche zijn engineers met kennis van industriële automatisering, elektrotechnische besturingen en PLC-programmering het meest gevraagd. Specifiek zijn er grote tekorten aan hardware engineers en software engineers met aantoonbare praktijkervaring in complexe projecten.
De meest gevraagde profielen zijn onder andere:
- Elektrotechnisch tekenaar of hardware engineer: professionals die besturingsschema’s ontwerpen en tekeningen maken voor schakelkasten en besturingspanelen, met tools als EPLAN, ACAD of See Electrical.
- PLC-programmeur: engineers die besturingssoftware ontwikkelen voor systemen van fabrikanten als Siemens, Beckhoff, Allen Bradley, Mitsubishi of Schneider.
- Software engineer industriële automatisering: specialisten die werken met ontwerpmethoden als het V-model of Agile/Scrum en ervaring hebben met virtual commissioning of MES-interfaces.
- Engineers met kennis van NEN 3140: veiligheidsbewuste technici die gecertificeerd zijn voor werken aan of nabij elektrotechnische installaties.
Het salaris van een hardware engineer of PLC-programmeur is mede door dit tekort de afgelopen jaren flink gestegen. Ervaren engineers kunnen rekenen op aantrekkelijke marktconforme beloningen, zeker wanneer ze meerdere platforms beheersen of projectleiderservaring hebben.
Wat zijn de gevolgen van het personeelstekort voor bedrijven?
Het personeelstekort in de installatiebranche heeft directe gevolgen voor de bedrijfsvoering van technische organisaties. Projecten lopen vertraging op, bestaande medewerkers worden overbelast en opdrachten moeten soms worden geweigerd omdat er onvoldoende capaciteit is om ze uit te voeren.
Concreet merken bedrijven dit op de volgende manieren:
- Langere doorlooptijden voor engineering- en installatieprojecten
- Hogere werkdruk bij bestaand personeel, wat leidt tot verhoogd verzuim en verloop
- Moeite met het aantrekken van specialisten voor specifieke vacatures, zoals een vacature voor elektrotechnisch tekenaar of een vacature voor junior software engineer
- Verlies van concurrentiepositie doordat innovatieve projecten worden uitgesteld
- Hogere kosten voor het aantrekken en behouden van technisch talent
Bedrijven die slim inspelen op dit tekort investeren in interne opleidingstrajecten, bieden ruimte voor specialisatie en werken samen met gespecialiseerde engineeringpartners die flexibele capaciteit kunnen leveren.
Wanneer lost het personeelstekort in de installatiebranche zich op?
Het personeelstekort in de installatiebranche lost zich op korte termijn niet vanzelf op. Structurele factoren zoals vergrijzing, trage instroom vanuit het onderwijs en de groeiende complexiteit van installaties zorgen ervoor dat het tekort minstens tot in de jaren dertig aanhoudt. Een snelle oplossing is er niet, maar er zijn wel ontwikkelingen die het tekort op langere termijn kunnen verkleinen.
Factoren die kunnen bijdragen aan verbetering zijn:
- Meer aandacht voor technische beroepen in het voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs
- Betere doorstroommogelijkheden van mbo naar hbo voor technisch personeel
- Inzet van virtual commissioning en slimmere engineeringtools die werk efficiënter maken
- Aantrekkelijkere arbeidsvoorwaarden en duidelijkere loopbaanpaden voor engineers
Voor professionals met een technische achtergrond betekent dit dat de arbeidsmarktpositie de komende jaren sterk blijft. Wie werkt als engineer in de industriële automatisering of besturingstechniek, heeft keuze uit een ruim aanbod aan uitdagende projecten en een sterke onderhandelingspositie.
Hoe helpt EXPRO Engineering bij het personeelstekort in de installatiebranche?
Wij begrijpen als geen ander hoe groot de uitdaging is om de juiste technische professionals te vinden voor complexe engineeringprojecten. EXPRO Engineering bestaat uit een team van ervaren engineers met een echte passie voor het vak, actief in electrical engineering en software engineering. We werken op interim- of projectbasis voor opdrachtgevers in diverse industrieën, van de voedingsmiddelenindustrie tot systeemintegrators.
Wat wij bieden voor bedrijven en kandidaten:
- Electrical engineering: onze hardware engineers ontwerpen besturingsschema’s en elektrotechnische tekeningen voor laagspannings- en zwakstroominstallaties, met tools als EPLAN, ACAD en See Electrical
- Software engineering: onze PLC-programmeurs en software engineers werken met platformen als Siemens, Beckhoff, Allen Bradley en Schneider, en ontwikkelen besturingssoftware van concept tot inbedrijfstelling
- Complete projectondersteuning: van FAT en virtual commissioning tot on-site verbeterprojecten en nazorg
- Flexibele inzet: wij leveren capaciteit precies daar waar en wanneer het nodig is, zonder dat je hoeft te wachten op een langdurig wervingstraject
Ben jij een ervaren engineer die op zoek is naar uitdagende projecten in de industriële automatisering? Bekijk dan onze mogelijkheden via werken bij EXPRO Engineering. Of zoek je als bedrijf versterking van een team dat techniek écht begrijpt? Neem contact op met EXPRO Engineering en ontdek wat wij voor jou kunnen betekenen.
Veelgestelde vragen
Hoe kan ik als bedrijf snel capaciteit inzetten zonder een lang wervingstraject?
De snelste manier om capaciteit te overbruggen is samenwerken met een gespecialiseerde engineeringpartner zoals EXPRO Engineering, die ervaren engineers op interim- of projectbasis kan inzetten. Zo heb je binnen korte tijd gekwalificeerde professionals op de werkvloer zonder het tijdrovende proces van werving, selectie en onboarding. Dit is met name waardevol bij piekbelasting, ziekteverzuim of wanneer een project specifieke expertise vereist die intern niet beschikbaar is.
Welke fouten maken bedrijven het vaakst bij het aantrekken van technisch talent?
Een veelgemaakte fout is het hanteren van te rigide functieproflielen, waarbij kandidaten worden afgewezen omdat ze niet 100% aan alle eisen voldoen, terwijl veel technische vaardigheden ook on-the-job aangeleerd kunnen worden. Daarnaast onderschatten veel bedrijven het belang van loopbaanperspectief en doorgroeimogelijkheden: engineers kiezen niet alleen op salaris, maar ook op uitdaging, autonomie en ontwikkelingsruimte. Een te trage wervingsprocedure is eveneens een dealbreaker, omdat schaarse kandidaten doorgaans meerdere aanbiedingen tegelijk ontvangen.
Is het als junior engineer realistisch om een baan te vinden in de installatiebranche zonder veel werkervaring?
Ja, zeker — de krapte op de arbeidsmarkt maakt dat bedrijven steeds vaker bereid zijn te investeren in juniors met de juiste basisopleiding en leermotivatie. Een afgeronde mbo- of hbo-opleiding in elektrotechniek of mechatronica, gecombineerd met kennis van tools als EPLAN of een eerste kennismaking met PLC-programmering, is vaak voldoende om aan de slag te gaan. Veel organisaties bieden interne opleidingstrajecten aan om juniors snel op het gewenste niveau te brengen.
Welke vaardigheden moet ik als engineer ontwikkelen om aantrekkelijker te worden op de arbeidsmarkt?
Engineers die meerdere PLC-platformen beheersen — zoals Siemens TIA Portal én Beckhoff TwinCAT — zijn significant aantrekkelijker voor werkgevers dan specialisten in slechts één platform. Daarnaast groeit de vraag naar engineers met kennis van virtual commissioning, veiligheidsnormen zoals de Machinerichtlijn en NEN 3140, en softwarematige ontwerpmethoden zoals het V-model of Agile/Scrum. Investeren in certificeringen op deze gebieden versterkt je onderhandelingspositie en opent deuren naar complexere en beter betaalde projecten.
Wat is het verschil tussen een hardware engineer en een software engineer in de industriële automatisering?
Een hardware engineer richt zich op het ontwerpen van elektrotechnische schema’s, schakelkasten en besturingspanelen, en werkt daarvoor met tekenprogramma’s als EPLAN, AutoCAD Electrical of See Electrical. Een software engineer in de industriële automatisering ontwikkelt de besturingssoftware die op die hardware draait, zoals PLC-programma’s, SCADA-interfaces of MES-koppelingen. In de praktijk zijn er engineers die beide disciplines beheersen, en juist die combinatieprofielen zijn momenteel het meest gewild en het best betaald.
Hoe lang duurt het gemiddeld voordat een vacature voor een elektrotechnisch engineer wordt ingevuld?
In de huidige markt staan vacatures voor elektrotechnisch engineers gemiddeld drie tot zes maanden open, en voor gespecialiseerde profielen zoals PLC-programmeurs of veiligheidsengineers kan dit nog langer duren. Dit heeft directe gevolgen voor de projectplanning en de werkdruk op bestaand personeel. Het tijdig inschakelen van een engineeringpartner voor flexibele capaciteit kan deze wachttijd overbruggen en voorkomt dat projecten vertraging oplopen.
Wat doet de overheid om het tekort aan technici in de installatiebranche op te lossen?
De Nederlandse overheid zet in op het aantrekkelijker maken van technische beroepen via campagnes als ‘Techniek = Toekomst’ en stimuleert samenwerking tussen scholen en het bedrijfsleven via praktijkleerovereenkomsten en BBL-trajecten. Daarnaast wordt geïnvesteerd in omscholingsprogramma’s voor werkzoekenden uit andere sectoren die de overstap naar de techniek willen maken. Hoewel dit op de lange termijn kan bijdragen aan een groter aanbod van technici, zijn de effecten voorlopig nog beperkt voelbaar in de dagelijkse praktijk van bedrijven.