Er zijn elektrotechnische opleidingen op mbo-4-, hbo- en universitair niveau, gericht op uiteenlopende specialisaties zoals industriële automatisering, meet- en regeltechniek en besturingstechniek. De keuze voor een opleiding hangt af van je ambities, je huidige kennisniveau en de richting waarin je wilt doorgroeien. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over elektrotechnische opleidingen, van studierichtingen tot bijscholing.
Welk niveau past bij een carrière in de industriële automatisering?
Voor een carrière in de industriële automatisering is een mbo-4- of hbo-opleiding in de elektrotechniek, meet- en regeltechniek of technische informatica de meest gangbare instap. Op mbo-4-niveau leer je de praktische basis van installaties en besturingen. Op hbo-niveau verdiep je je in ontwerp, analyse en projectmatig werken binnen complexe systemen.
Het juiste niveau hangt af van de rol die je nastreeft. Als uitvoerend engineer die zelfstandig PLC-besturingen configureert en in bedrijf stelt, biedt mbo-4 vaak een solide basis. Wil je verantwoordelijkheid nemen voor het ontwerp van complete besturingssystemen, de keuze van architecturen of de coördinatie van grotere projecten, dan geeft een hbo-achtergrond een duidelijk voordeel.
In de praktijk zien we dat ervaring en specialisatie minstens zo zwaar wegen als het opleidingsniveau zelf. Een mbo-4-engineer met jarenlange ervaring in Siemens PLC-ontwikkeling of Eplan-schakelschemaontwerp is in veel projecten minstens zo waardevol als een recent afgestudeerde hbo’er. Het gaat uiteindelijk om aantoonbare vakkennis en het vermogen om zelfstandig te werken.
Wat zijn de meest voorkomende richtingen binnen elektrotechniek?
De meest voorkomende richtingen binnen een elektrotechnische opleiding zijn industriële automatisering, meet- en regeltechniek, energietechniek en besturingstechniek. Voor wie in de industrie wil werken, zijn industriële automatisering en meet- en regeltechniek de meest relevante specialisaties.
Hieronder een overzicht van de voornaamste richtingen en wat ze inhouden:
- Industriële automatisering: gericht op het ontwerpen en programmeren van besturingssystemen voor machines en installaties, met tools zoals PLC-software van Siemens, Beckhoff of Allen Bradley.
- Meet- en regeltechniek: focust op het meten van procesparameters en het regelen van installaties, veel toegepast in de procesindustrie en voedingsmiddelenindustrie.
- Energietechniek: richt zich op elektrische energievoorziening, vermogenselektronica en duurzame energiesystemen.
- Besturingstechniek: behandelt de logica achter geautomatiseerde systemen, inclusief schakelschema’s en installatieontwerp met tools als Eplan of See Electrical.
Voor een loopbaan als hardware engineer of software engineer in de industriële automatisering zijn de eerste twee richtingen het meest direct toepasbaar. Ze sluiten nauw aan op de dagelijkse praktijk van het ontwerpen van schakelkasten, het schrijven van PLC-code en het uitvoeren van inbedrijfstellingen.
Wat is het verschil tussen elektrotechniek en mechatronica?
Elektrotechniek richt zich op elektrische systemen, besturingen en installaties. Mechatronica combineert mechanica, elektrotechniek en informatica tot een geïntegreerde discipline. Het verschil zit in de breedte: mechatronica is multidisciplinair van opzet, terwijl elektrotechniek dieper ingaat op de elektrische en besturingstechnische aspecten.
In de industriële praktijk zijn beide richtingen complementair. Een mechatronica-engineer heeft een breder overzicht van het samenspel tussen mechanische constructies en elektrische aansturing. Een elektrotechnisch engineer heeft doorgaans meer diepgang in schakelschema’s, kabelberekeningen, warmteberekeningen voor schakelkasten en de programmering van besturingssystemen.
Wie kiest voor een loopbaan als hardware engineer of software engineer in de industriële automatisering, bouwt met een elektrotechnische achtergrond een sterkere specialisatie op. Mechatronica kan een goede basis zijn, maar vraagt dan vaak aanvullende verdieping in elektrotechnische tools en methoden om volledig zelfstandig te kunnen werken aan besturingsinstallaties.
Welke vakken komen aan bod in een elektrotechnische opleiding?
In een elektrotechnische opleiding komen vakken aan bod als elektrische netwerken, meet- en regeltechniek, vermogenselektronica, programmeren, veiligheidsnormen en installatietechniek. Op hbo-niveau komen daar vakken bij als projectmanagement, systeemontwerp en technische documentatie.
Afhankelijk van de richting en het niveau verschilt de nadruk per opleiding, maar de volgende onderdelen zijn breed vertegenwoordigd:
- Elektrische netwerken en schakelingen: de basis van stroomkringen, spanningen en vermogen.
- Programmeren en besturingstechniek: introductie tot PLC-programmering en logische besturing.
- Meet- en regeltechniek: sensoren, actuatoren en regelkringen in industriële processen.
- Installatietechniek: schakelschema’s, kabelberekeningen en warmteberekeningen voor installaties en schakelkasten.
- Veiligheidsnormen: NEN-normen, machinerichtlijnen en functionele veiligheid.
- Technische documentatie: werken met engineeringtools zoals Eplan, Elcad of See Electrical.
Vakken rondom PCB-ontwerp of chipdesign vallen buiten de scope van industriële elektrotechniek. Die horen thuis in de opleiding elektronica, een apart vakgebied dat zich richt op het ontwerpen van printplaten en elektronische componenten.
Hoe combineer je een elektrotechnische opleiding met werkervaring?
Een elektrotechnische opleiding combineer je met werkervaring via een BBL-traject (leren op de werkplek), een duaal hbo-programma of door na je opleiding bewust te kiezen voor projecten die je kennis direct in de praktijk brengen. Werkervaring versnelt de ontwikkeling van vakmanschap aanzienlijk.
De BBL-variant van een mbo-opleiding is bij uitstek geschikt voor wie al in de techniek werkt of snel de praktijk in wil. Je brengt vier dagen per week door bij een bedrijf en volgt één dag les. Dit zorgt ervoor dat theorie direct toepasbaar is in echte projecten, van het lezen van schakelschema’s tot het uitvoeren van metingen aan installaties.
Op hbo-niveau bieden veel hogescholen duale trajecten aan waarbij je parttime studeert en parttime werkt. Dit vraagt discipline, maar levert een combinatie op van theoretische diepgang en praktische ervaring die werkgevers in de industriële automatisering waarderen.
Wie al werkt als technicus en een opleiding wil combineren met een fulltime baan, kan kiezen voor avond- of deeltijdonderwijs. Let er wel op dat je werkgever bereid is om projecten te bieden die aansluiten op je leerdoelen, zodat theorie en praktijk elkaar versterken.
Welke bijscholing is waardevol na een elektrotechnische opleiding?
Waardevolle bijscholing na een elektrotechnische opleiding richt zich op PLC-programmering per fabrikant, engineeringtools zoals Eplan, ontwerpmethoden als het V-model of Agile, en functionele veiligheid. Deze specialisaties verhogen je inzetbaarheid in de industriële automatisering direct.
Afhankelijk van je richting zijn de meest relevante bijscholingsgebieden:
- PLC-programmering: fabrikantspecifieke cursussen van Siemens (TIA Portal), Beckhoff (TwinCAT), Allen Bradley, Mitsubishi, Schneider, Bachmann of B&R geven een directe technische meerwaarde.
- Engineeringtools: certificering of verdieping in AutoCAD Electrical of See Electrical voor hardware engineers die schakelschema’s en installatiedocumentatie verzorgen.
- Ontwerpmethoden: kennis van het V-model voor gestructureerde softwareontwikkeling, of Agile en Scrum voor projecten waarbij flexibiliteit en iteratief werken centraal staan.
- Virtual commissioning: het simuleren van besturingssoftware voor inbedrijfstelling, een groeiende vaardigheid in complexe automatiseringsprojecten.
- Functionele veiligheid: cursussen rondom IEC 61508 of IEC 62061 zijn waardevol voor engineers die werken aan veiligheidskritische installaties.
Bijscholing is in de elektrotechniek geen eenmalige investering. De technologie in de industriële automatisering ontwikkelt zich snel, en engineers die hun kennis actueel houden op het gebied van besturingssoftware en engineeringtools blijven het meest waardevol voor complexe projecten.
Hoe EXPRO Engineering je ondersteunt als elektrotechnisch engineer
Bij EXPRO Engineering werken we uitsluitend met elektrotechnisch engineers die hun vakkennis serieus nemen. Of je nu een achtergrond hebt in hardware engineering of software engineering, wij zoeken professionals die zelfstandig kunnen werken aan complexe projecten in de industriële automatisering. Wat wij bieden:
- Uitdagende projecten bij klanten in diverse industrieën, van voedingsmiddelenindustrie tot systeemintegrators
- Werken met toonaangevende tools en platformen, van Eplan en See Electrical tot TIA Portal en TwinCAT
- Een omgeving waar iedereen, tot op directieniveau, een technische achtergrond heeft
- Ruimte voor bijscholing en specialisatie die aansluit op jouw loopbaanpad
- Projecten van concept tot nazorg, inclusief inbedrijfstelling, FAT en on-site verbetertrajecten
Ben jij een ervaren elektrotechnisch engineer met een mbo-4- of hbo-achtergrond en wil je werken aan projecten die er echt toe doen? Neem contact met ons op en ontdek wat EXPRO Engineering voor jouw carrière kan betekenen.